Avustralya’da bir işverenin çalışanlarına mesai saatleri dışında TikTok ve Snapchat üzerinden gönderdiği mesajlar mahkemeye taşındı. Karar, işverenin mesai dışında çalışanıyla iletişim kurması ile çalışanın bu iletişime yanıt vermek zorunda olması arasındaki sınırı yeniden gündeme getirdi.
Avustralya’nın Güney Avustralya eyaletinde bir kuaför salonunda çalışan iki eski çırak, işverenlerinin çalışma saatleri dışında kendileriyle düzenli olarak iletişim kurduğunu ileri sürerek konuyu mahkemeye taşıdı.
Çalışanlardan biri, işvereninin mesai saatleri dışında kendisine sık sık TikTok ve Snapchat üzerinden videolar gönderdiğini, bunların büyük bölümünün sosyal içeriklerden oluştuğunu ancak zaman zaman acil olmayan işle ilgili mesajlar da aldığını belirtti. Çalışan ayrıca gönderilere yanıt vermediğinde veya tepki göstermediğinde işvereninin ertesi gün tavrının değiştiğini ve kendisini görmezden geldiğini öne sürdü.
Diğer çalışan da izin günleri, meslek okulunda bulunduğu zamanlar ve hastalık dönemleri dahil olmak üzere çalışma saatleri dışında düzenli iletişimle karşı karşıya kaldığını iddia etti.
Davada dikkat çeken bir başka ayrıntı ise çalışanlardan birinden uzun bir hafta sonu boyunca işyerine ait cep telefonunu eve götürerek gelen mesajları takip etmesinin istenmesi oldu. Çalışan telefonu yanında götürdü ancak aktif olarak takip etmeyi reddetti. Daha sonra kendisinden aynı talepte bulunulmadı.
Mahkeme baskıyı kabul etti, ancak ihlal bulmadı
Davanın merkezinde Avustralya’da çalışanlara tanınan mesai dışında işle ilgili iletişime yanıt vermeme hakkı bulunuyordu. Bu hak, belirli koşullar altında çalışanların çalışma saatleri dışında işverenlerinden veya işle bağlantılı üçüncü kişilerden gelen telefon, e-posta, mesaj ve diğer iletişimleri takip etmeyi, okumayı veya yanıtlamayı reddedebilmesine imkân tanıyor.
Ancak düzenleme, işverenlerin mesai saatleri dışında çalışanlarına hiçbir şekilde mesaj gönderemeyeceği anlamına gelmiyor. Mahkeme de kararında bu ayrım üzerinde durdu. İşverenin davranışlarının çalışanlar üzerinde baskı yaratmış olabileceğini kabul etmekle birlikte, çalışanların mesai dışındaki iletişime yanıt vermeyi reddetmelerinin doğrudan veya dolaylı biçimde engellendiğine ilişkin yeterli kanıt bulunmadığı sonucuna vardı.
Başka bir ifadeyle mahkeme açısından mesajın gönderilmesi veya çalışanın kendisini yanıt vermek zorunda hissetmesi tek başına hakkın ihlal edildiğini göstermek için yeterli olmadı. Çalışanın mesai dışındaki iletişimi görmezden gelme hakkını kullanmasının gerçekten engellenip engellenmediği belirleyici oldu. Bu nedenle mahkeme, çalışanların mesai dışında işle ilgili iletişime yanıt vermeme hakkının ihlal edilmediğine karar verdi.
Bununla birlikte karar, işverenin tüm uygulamalarının hukuka uygun bulunduğu anlamına gelmedi. Mahkeme, çalışanların fazla çalışma ücretleri, dinlenme ve yemek molaları, emeklilik katkıları ve bazı eğitim giderleriyle ilgili diğer iddialarında çeşitli ihlaller bulunduğuna hükmetti.
Mesaj göndermek mi, cevap beklentisi yaratmak mı?
Karar, mesai dışında gönderilen bir mesaj ile bu mesaja yanıt verilmesinin beklenmesi arasında hukuki açıdan önemli bir ayrım bulunduğunu ortaya koyuyor. Bu vakada çalışanların mesai dışındaki iletişim nedeniyle baskı hissetmiş olması tek başına ihlal için yeterli görülmedi; mahkeme, çalışanların yanıt vermeme haklarını kullanmalarının fiilen engellenip engellenmediğine odaklandı.
Vaka aynı zamanda işverenler açısından mesai dışı iletişimin yalnızca ne zaman ve hangi kanaldan yapıldığı değil, çalışanda nasıl bir beklenti yarattığı konusunu da gündeme getiriyor. WhatsApp, e-posta, Teams veya sosyal medya üzerinden gönderilen bir mesajın kendisinden çok, çalışanın bu mesaja mesai dışında yanıt vermesinin beklenip beklenmediği giderek daha önemli bir çalışan deneyimi konusu haline geliyor.
*görsel yz ile oluşturulmuştur.
