Dijital platformların yaygınlaşmasıyla birlikte bazı teknoloji şirketleri, klasik organizasyon yapılarına kıyasla çok daha küçük ekiplerle faaliyet göstermelerine rağmen milyonlarca hatta milyarlarca kullanıcıya ulaşabiliyor. Yazılım temelli iş modelleri sayesinde ölçeklenme maliyetlerinin düşmesi, çalışan sayısı ile şirket büyüklüğü arasındaki ilişkinin yeniden tartışılmasına neden oluyor. İşte dikkat çeken örnekler:
Telegram
Çekirdek ekip: Yaklaşık 30–50 kişi (özellikle mühendislik kadrosu)
Kullanıcı sayısı: 800 milyonun üzerinde (küresel ölçekte)
Gelir modeli: Premium abonelikler, reklam ve platform içi hizmetler
Mesajlaşma uygulaması, dağıtık çalışma ve yüksek otomasyon modeliyle faaliyet gösteriyor. Şirketin ana yazılım geliştirme süreçleri küçük bir mühendis kadrosu tarafından yürütülürken operasyonların önemli kısmı dış hizmet sağlayıcılar ve altyapı otomasyonlarıyla destekleniyor.
WhatsApp (satın alma öncesi dönem)
Çalışan sayısı: Yaklaşık 55 kişi
Kullanıcı sayısı: Yüz milyonlarca kullanıcı
Satın alma değeri: 19 milyar dolar (2014)
Mesajlaşma platformu, çok sınırlı bir ekip ile küresel iletişim alışkanlıklarını değiştiren uygulamalardan biri haline geldi. Satın alma sürecinde çalışan başına düşen kullanıcı sayısı teknoloji dünyasında uzun süre örnek gösterildi.
Instagram (satın alma dönemi)
Çalışan sayısı: 13 kişi
Kullanıcı sayısı: 30 milyonun üzerinde
Satın alma değeri: 1 milyar dolar (2012)
Fotoğraf paylaşım uygulaması, kullanıcıların içerik üretimine aktif katılım sağladığı model sayesinde kısa sürede büyük kitlelere ulaştı. Platformun büyümesinde altyapının bulut sistemleri üzerinden yönetilmesi etkili oldu.
YouTube (erken dönem – satın alma süreci)
Çalışan sayısı: Yaklaşık 60–70 kişi
Satın alma değeri: 1,65 milyar dolar (2006)
Kullanıcı erişimi: Küresel video paylaşım platformu haline gelme sürecinin başlangıcı
Video platformu, kullanıcıların yüklediği içeriklerle büyüyen ilk büyük internet servislerinden biri oldu. İçerik üretiminin kullanıcılar tarafından yapılması, platformun çalışan sayısı artmadan ölçeklenmesini sağladı.
GitHub (erken büyüme dönemi)
Çalışan sayısı: Yaklaşık 150–200 kişi
Kullanıcı kitlesi: Dünya genelinde milyonlarca yazılım geliştirici
Satın alma değeri: 7,5 milyar dolar (2018)
Yazılım geliştiricilerin ortak çalışma platformu olarak kullanılan sistem, açık kaynak katkıları sayesinde büyüdü. Platformdaki içeriklerin önemli bölümü kullanıcılar tarafından üretildiği için operasyonel iş yükü sınırlı kaldı.
Neden daha az çalışanla daha yüksek ciro mümkün görülüyor?
İnsan kaynakları uzmanlarına göre bu örneklerin ortak noktası, iş değerinin fiziksel üretimden değil dijital üründen kaynaklanması. Yazılım ürünleri bir kez geliştirildikten sonra aynı hizmet milyonlarca kullanıcıya ek maliyet oluşturmadan sunulabiliyor. Bulut altyapıları, yapay zeka destekli süreçler ve otomasyon sistemleri operasyonel görevleri azaltırken çalışanların rolü daha çok ürün geliştirme, veri analizi ve güvenlik gibi uzmanlık alanlarına kayıyor.
Bu nedenle gelecekte bazı şirketlerde çalışan sayısı büyüme hızına paralel artmayabilir. Kurumların daha küçük ancak daha nitelikli ekiplerle faaliyet göstermesi, çalışan başına düşen katma değerin yükselmesi ve sürekli beceri geliştirme ihtiyacının artması bekleniyor. İnsan kaynakları politikalarının da işe alım sayısından çok yetkinlik derinliği, eğitim ve uzmanlaşma odağına yönelmesi öngörülüyor.
