Yapay zekâ iş dünyasının gündeminde üst sıralarda yer alsa da, Türkiye’de çalışanların önemli bir bölümü bu teknolojiyi henüz iş süreçlerine dahil etmiş değil. Genç Yönetici ve İş İnsanları Derneği’nin (GYİAD) yayımladığı “Yapay Zekâ Döneminde Yükselen Nitelikler” araştırması, kurumların yapay zekâ dönüşümünde teknoloji kadar insan kaynağı, kurum kültürü ve yetkinlik gelişimine de odaklanması gerektiğini ortaya koyuyor.
Türkiye genelinde 12 ilde 1.506 çalışan ve iş arayanın katılımıyla gerçekleştirilen araştırmaya göre çalışanların yüzde 62’si iş yerinde yapay zekâ araçlarını hiç kullanmadığını belirtiyor. Yapay zekâyı kullananların büyük çoğunluğu ise bu araçlardan üretim veya otomasyon amacıyla değil, bilgi edinme ve araştırma amacıyla yararlanıyor.
Kurumların yarısından fazlasında yapay zekâ politikası belirsiz
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de kurumsal yönetişim tarafında ortaya çıktı. Katılımcıların yüzde 57’si çalıştığı kurumda yapay zekâ kullanımına ilişkin bir politika bulunmadığını ya da böyle bir politika olup olmadığını bilmediğini ifade etti.
Bu tablo, birçok organizasyonda yapay zekâ kullanımının bireysel inisiyatiflerle ilerlediğini gösterirken; veri güvenliği, etik kullanım ve çıktı doğrulama gibi konularda standartların henüz yaygınlaşmadığına işaret ediyor.
Yapay zekâ önce günlük yaşama girdi
Araştırmaya göre çalışanların yüzde 54’ü yapay zekâyı kişisel yaşamında kullanırken, iş amaçlı kullanım oranı bunun yaklaşık 16 puan gerisinde kalıyor.
Bu sonuç, çalışanların yeni teknolojilere bireysel olarak hızla adapte olduğunu; kurumların ise eğitim, süreç tasarımı ve kullanım politikaları konusunda aynı hızda ilerleyemediğini gösteriyor.
Çalışanlar otomasyonu fırsat kadar risk olarak da görüyor
Araştırmaya katılan çalışanların yaklaşık yarısı yaptığı işlerin önemli bölümünün gelecekte otomatikleştirilebileceğini düşünüyor. Öte yandan katılımcıların yüzde 46’sı, yapay zekâ bazı görevleri kolaylaştırsa bile kendilerinden beklenen performansın arttığını ifade ediyor. Yüzde 36 ise iş yükü azalırsa yeni sorumluluklar üstlenmesinin bekleneceğini düşünüyor.
Bu veriler, yapay zekânın çalışanlar açısından yalnızca verimlilik sağlayan bir araç değil; aynı zamanda iş güvencesi, rol tanımı ve kariyer gelişimi açısından da yeni soru işaretleri oluşturduğunu ortaya koyuyor.
İşe alımlarda teknik bilgi kadar insani beceriler öne çıkıyor
Rapora göre işverenlerin adaylarda en çok aradığı yetkinlik takım çalışmasına uyum oldu. Katılımcıların aktardığı verilere göre bunu iş geliştirme ve yeni fikir üretme, iletişim becerileri, farklı görevlerde çalışabilme esnekliği ve yeni teknolojileri hızlı öğrenebilme izliyor.
Araştırma, yapay zekâ bilgisi önemli hale gelse de işe alımlarda tek başına belirleyici unsur olmadığını gösteriyor. Bunun yerine eleştirel düşünme, problem çözme, iletişim, yaratıcılık ve değişime uyum gibi insani becerilerin önemini koruduğu görülüyor.
GYİAD’dan kurumlara beş öncelik
Araştırma, yapay zekâ dönüşümünde kurumların yalnızca yeni teknolojilere yatırım yapmasının yeterli olmayacağını vurguluyor. Raporda öne çıkan öneriler arasında çalışanların becerilerini güncelleyecek eğitim programlarının yaygınlaştırılması, yeniden beceri kazandırma uygulamalarının artırılması, açık yapay zekâ kullanım politikalarının oluşturulması, veri altyapısının güçlendirilmesi ve dönüşüm sürecinin çalışan refahı üzerindeki etkilerinin düzenli olarak izlenmesi yer alıyor.
Rapor ayrıca kurumların önümüzdeki dönemde beceri körelmesi, görünmez öğrenme yükü, kariyer basamaklarının zayıflaması, yetersiz dijital altyapı ve kurumsal yapay zekâ politikalarının eksikliği gibi riskleri de yakından yönetmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
