“Çocuk işçiliği ile mücadele yılı” ilan 2018’de 15 yaşından küçük çocukları çalıştıran veya 15 yaşından büyük çocukları gece ya da ağır işlerde çalıştırma yasağını ihlal eden işverenlere yönelik bu yıl denetimlerin daha sıkı yapılması bekleniyor. Türkiye’de yaklaşık 700 bin olan çocuk işçi sayısını azaltmak için 15 yaşından küçüklere işletme başına para cezası kesiliyor.
Habertürk’ten Ahmet Kıvanç ile Tahsin Akça’nın haberlerine göre Türkiye, çocukların sokakta, ağır ve tehlikeli işlerde, aile dışında ücret karşılığı tarım işlerinde çocuk çalıştırılmasını önümüzdeki 5 yıl içerisinde sona erdirmeyi hedefliyor. Sanayiye ait işlerde 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması ayrıca 14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış olan çocuk işçilerin kanunda uygun görülenlerin dışında çalıştırılması da kanunen yasak. Bu hükümlere aykırı hareket edenlere, her bir fiil için yani işletme başına bin 853 lira para cezası veriliyor.
Gelecek hafta 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı. Bayram öncesinde akıllardaki soru ise çocuk işçiliğiyle yapılan mücadelede alınan önlemler yeterli mi sorusu. Geçen yıl Arjantin’in başkenti Buenos Aires’te gerçekleştirilen Çocuk İşçiliğinin Kalıcı Biçimde Sona Erdirilmesi Konferansı’nda yayımlanan bildirgeye göre, dünyada, 73 milyonu çocuk işçiliğinin en kötü biçimlerinde olmak üzere yaklaşık 152 milyon erkek ve kız çocuğunun çalışmakta olduğu tahmin ediliyor. Bunlara ilave olarak 4 milyon çocuğun zorla çalıştırıldığı belirtiliyor. Konferansta, çocuk işçiliğinin 2025 yılında sona erdirilmesi için bu alandaki çabaların hızlandırılması çağrısında bulunuldu.
İŞ ARAYAN 113 BİN ÇOCUK
Türkiye’de çocuk işçilerine yönelik en son kapsamlı çalışma Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2012 yılında yapılan Çocuk İşgücü Anketi. O çalışmada Türkiye’de 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 5.8’inin çalıştığı tespit edildi.
TÜİK’in işgücü istatistiklerine göre, 2016 yılı itibarıyla 15-17 yaş grubunda 709 bin çocuk işçi bulunuyor. 2017 yılında bu rakam 678 bine geriledi. Bu yaş grubunda iş arayan çocuk sayısı ise 110 binden 113 bine çıktı. Türkiye çocuk işçiliğiyle mücadele konusunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın koordinasyonunda son yıllarda önemli adımlar attı. Geçen yıl 2017-2023 yıllarını kapsayan Çocuk İşçiliği ile Mücadele Ulusal Programı uygulamaya konuldu. Öte yandan yayımlanan genelge ile 2018 Çocuk İşçiliği ile Mücadele Yılı ilan edildi.
Ulusal programın esas amacı, çocuk işçiliğinin en kötü biçimleri olarak “Sokakta çalışma”, “Küçük ve orta ölçekli işletmelerde ağır ve tehlikeli işlerde çalışma” ve “Aile işleri dışında, ücret karşılığı gezici ve geçici tarım işlerinde çalışma”yı Türkiye’de 2023 yılına kadar ortadan kaldırmak.
Çocuk işçilerin çalışmalarıyla ilgili kanun ne diyor?
İş Kanunu uyarınca, 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasak. 14 yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış çocuklar ise bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine engel olmayacak, eğitime devam ediyorlarsa okullarını aksatmayacak şekilde hafif işlerde çalıştırılabilir. Çalışma süresi, 15 yaşını tamamlamış çocuklar için günde 8, haftada 40 saate kadar çıkabilir. 14 yaşını doldurmamış çocuklar sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde, yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için ayrı izin almak koşuluyla çalıştırılabilir. Zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış ve örgün eğitime devam etmeyen çocuklar günde 7, haftada 35 saatten; sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde ise günde 5 ve haftada 30 saatten fazla çalıştırılamaz.
Yasaya göre çocuk ve genç işçilerin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılması yasak. Okul öncesi çocuklar ile okula devam eden çocukların eğitim dönemindeki çalışma süreleri, eğitim saatleri dışında olmak üzere en fazla günde 2 saat, haftada 10 saat olabiliyor. Okula devam eden çocukların okulun kapalı olduğu dönemlerde günde 7, haftada 35 saatten fazla çalıştırılması ise kanunen yasak.
Kanunda ayrıca genç işçilere verilecek yıllık izinler de belirlenmiş. Buna göre çocuk ve genç işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamıyor. Genç ve çocuk işçilerin yıllık izinleri kesintisiz olarak kullandırılıyor ancak işçinin istemesi durumunda ikiye bölünebiliyor.
ÇOCUK GENÇ İŞÇİ AYRIMI NEDİR?
Yasada, 14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış kişiler “Çocuk işçi”, 15 yaşını tamamlamış ancak 18 yaşını tamamlamamış kişiler ise “Genç işçi” olarak kabul ediliyor.
