Brezilya’da haftada altı gün çalışma ve bir gün dinlenme esasına dayanan sistemin kaldırılması anayasa değişikliğiyle kesinleşti. Yeni düzenlemeyle çalışanlara ücret kesintisi olmadan haftada iki gün dinlenme hakkı tanınırken, azami haftalık çalışma süresi 44 saatten 40 saate düşürülecek. Değişiklikler kademeli olarak uygulanacak.
Brezilya Kongresi, 16 Ekim 2026’da 141 sayılı Anayasa Değişikliği’ni resmen ilan etti. Düzenleme, ülkede 6×1 olarak bilinen altı gün çalışma, bir gün dinlenme sisteminin yerine genel kural olarak beş gün çalışma ve iki gün ücretli dinlenme esasını getiriyor. Yeni sistem 15 Aralık 2026’dan itibaren uygulanmaya başlayacak.
Haftalık çalışma süresi 40 saate düşürülecek
Mevcut sistemde haftalık azami çalışma süresi 44 saat olarak uygulanırken, yeni düzenlemeyle bu sınır ilk aşamada 42 saate indirilecek. 15 Aralık 2026’da başlayacak geçişin ardından, Şubat 2028’de haftalık azami çalışma süresi 40 saat olacak.
Anayasa değişikliği, çalışma saatlerinin azaltılması nedeniyle çalışanların mevcut ücretlerinde kesinti yapılmasını yasaklıyor. Bu güvence, asgari ücret düzeyleri ve toplu iş sözleşmeleriyle belirlenen ücret tabanları için de geçerli olacak.
İşverenler çalışma programlarını yeniden düzenleyecek
Yeni sistemde haftalık iki ücretli dinlenme gününden birinin tercihen pazar günü olması öngörülüyor. Ancak bu iki günün mutlaka hafta sonuna denk gelmesi gerekmiyor.
Düzenleme, toplu iş sözleşmeleriyle farklı çalışma programlarının uygulanmasına da olanak tanıyor. Bu durumda çalışanların bir takvim ayı içinde haftalık ortalama iki ücretli dinlenme gününe sahip olması ve en geç bir haftalık çalışma süresi içinde en az bir gün dinlenmesi gerekiyor.
Geçiş döneminde işverenler, haftalık 42 saatlik çalışma süresini beş güne dağıtabilecek. Çalışma sürelerinin nasıl düzenleneceği, mevcut iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmelerindeki hükümlere göre belirlenecek.
14 milyondan fazla çalışanı doğrudan ilgilendiriyor
Brezilya Çalışma ve İstihdam Bakanlığının Aralık 2025 verilerine göre ülkede kayıtlı çalışanların 14 milyondan fazlası haftada altı gün çalışıyor. Bu grup, yeni çalışma düzenine geçişten doğrudan etkilenecek.
Değişiklik özellikle perakende, hizmet, konaklama ve diğer kesintisiz hizmet sunan sektörlerde çalışma programlarının yeniden düzenlenmesini gündeme getiriyor.
Bazı çalışan grupları için farklı hükümler bulunuyor
Yeni düzenleme, haftalık çalışma süresi hâlihazırda 40 saat veya altında olan çalışanların mevcut sürelerinin ayrıca azaltılmasını zorunlu kılmıyor. Bununla birlikte iki günlük ücretli dinlenme hakkı, ilgili istisnalar çerçevesinde geçerli olacak.
Belirli ücret ve eğitim koşullarını karşılayan çalışanlar için çalışma süresi bakımından özel hükümler bulunuyor. Kamu kurumlarına hizmet sağlayan bazı yüklenicilerde ise mevcut sözleşmelerin uyarlanması için farklı geçiş süreleri öngörülüyor.
16 Ekim’de resmileşen anayasa değişikliğiyle birlikte Brezilya’da çalışma sürelerinin azaltılması ve haftalık dinlenme günlerinin artırılması yasal güvenceye bağlandı. İşverenler ve çalışan temsilcileri için geçiş süreci, çalışma programlarının ve mevcut sözleşmelerin yeni kurallara uyarlanmasını kapsayacak.
Kaynak: Brezilya Kongresi, Brezilya Çalışma ve İstihdam Bakanlığı, Agência Brasil ve Reuters.
*görsel yz ile oluşturulmuştur.
